Κρικελλιώτες νομάδες στα Μποχωρογάλατα

kalibes 2021 00του Κώστα Σακαρέλου

Γράφει ο Δημήτριος Λουκόπουλος (1874 – 1943), ένας από τους σπουδαιότερους Έλληνες λαογράφους, στα «Ποιμενικά της Ρούμελης» (1930), αναφερόμενος στους νομάδες κτηνοτρόφους.

Όπου τον χειμώνα κατέβαιναν στα πεδινά να ξεχειμωνιάσουν αυτοί και τα κοπάδια τους, αποφεύγοντας τις χιονισμένες κορφές και βουνοπλαγιές της Οξιάς (Σαράνταινας), σχολιάζοντας και καυτηριάζοντας το γεγονός πως έφτιαχναν κάθε χρόνο πρόχειρες καλύβες για τη διαμονή τους, οι οποίες την επόμενη χρονιά δεν υπήρχαν κι αναγκάζονταν να φτιάχνουν καινούργιες:                                                                                                               

«… Βαρκέστησαν τόσα χρόνια φκειάνοντας καλύβες, καὶ γνώση δὲ βάνουν! Ἔβαλαν ὅμως καὶ καμπόσοι. Μόλις περάσεις τὸ Φείδαρη μὲ τὸ τραῖνο ποὺ τραβάει γιὰ τὸ Βραχώρι, ἕνα ὄμορφο χωριούλι θ᾿ ἀπαντήσεις. Τὰ σπιτάκια του, κάτι σὰ βουνίσια σπιτάκια ποὺ θυμᾶνε τὴν Ἄμπλιανη καὶ τὸ Κρικέλο τῆς Εὐρυτανίας, ὄντας τὰ βλέπεις, εἶναι χτισμένα τὸ ἕνα παραπάνω ἀπὸ τ᾿ ἄλλο. Σᾶν τὰ σκαλιά, ἀπ᾿ τὸ ἀρχαῖο θέατρο.

Τἄχουν ἔτσι χτισμένα ν᾿ ἀγναντεύουν κάτω. Κοιτοῦν κατὰ τὸ Φείδαρη, ποὺ σὰ μανιωμένος Δράκος ξερνάει τὰ θολὰ νερὰ ποὺ φέρνει ἀπ᾿ τὰ βουνίσια χωριὰ στὰ Μποχωρογάλατα καὶ στὴν ἀχνισμένη θάλασσα ἐκεῖ παρακάτω. Θωροῦν κατὰ τῆς Πάτρας καὶ τ᾿ ἄλλα τοῦ Μωριᾶ τὰ βουνά, μακρυὰ πέρα. Στέκεται δῶ τὸ τραῖνο· κι ἐνῶ μπαινοβγαίνουν οἱ ἐπιβάτες, ἕνα γύρο χάσκουν καὶ περιδιαβάζουν φουστανελλοφόροι, μπουραζανοφόροι, καπποφόροι, λογιῶν λογιῶν τσοπανούρα, Ἀμπλιανίτες καὶ Κρικελιῶτες, φυσικοὶ τσοπαναραῖοι ἀπὸ παλιοῦθε. Χειμῶνας εἶναι τώρα γι᾿ αὐτὸ βλέπεις τὴ βλαχουριὰ ὁλόγυρά σου. Μ᾿ ἂν περάσεις καλοκαίρι ρημωμένα κλειδομανταλωμένα θωρεὶς τὰ σπιτάκια. Τὶ ἔγινε, λές, ἡ μακρυὰ γκλίτσα καὶ τὸ καππότι; Ἔπιασε τὴ Σαράνταινα καὶ τὰ Κοκκάλια. Πίνουν τὸ κρύο τὸ νερό τους. Γιατὶ ἔφκειασαν λοιπὸν τὰ σπίτια; Γιὰ νὰ μὴ φκειάνουν καινούρια καλύβα τὸ κάθε χινόπωρο ποὺ κατεβαίνουν.

Νά, πὼς ἔβαλαν τὴ γνώση καὶ περισσότερη μάλιστα ἀπὸ ὅσο σὺ φαντάζεσαι. Αὐτοὶ ἀγόρασαν καὶ τόπους, γιὰ νἄχουν δικά τοὺς λειβάδια, νὰ μὴν πλερώνουν λειβαδιάτικο τὸ χειμῶνα· πολλοὶ ἔφκειασαν κι ἀμπέλια. Ἔρχονται ἐπίτηδες τὸν Αὔγουστο καὶ τὰ τρυγοῦν. Ἔκαμαν καὶ σπαρμωδιὲς ἕνα γύρο. Ἔκαμαν λοιπὸν καινούριο, τὸ χειμωνιάτικο χωριό τους. Ἄν τοὺς ρωτήσεις γιὰ τ᾿ ὄνομά του, θὰ σοῦ ποῦν, τὸ «Νέο Κρικέλο», κι ἡ «Καινούρια ἡ Ἄμπλιανη». Μά, ἡ δασκάλικη γλῶσσα δὲν τὸ θέλει ἔτσι. Διάβασε τὰ κεφαλαῖα γράμματα στὴν πόρτα τοῦ σιδ. σταθμοῦ, νὰ ἰδεῖς· γράφουν: «Εὐηνοχώριον», τάχα τοῦ Εὔηνου χωριὸ τοῦτο, σὰν νὰ μὴν εἶναι κι ἄλλα χωριὰ στὴν ἄκρη στὸ Φείδαρη, ποὺ μποροῦσαν νὰ πάρουν τὸ ἴδιο ὄνομα.

Κι οἱ ἄλλοι τσοπάνηδες στραβομάρα ἔχουν νὰ κάμουν, ὅ,τι ἔκαμαν οἱ Ἀμπλιανίτες κ' οἱ Κρικελιῶτες, νὰ μὴν ἀγωνιόνται μὲ τὸ χάλα καὶ φκειάσε τῆς καλύβας; Ὄχι. Κι ἄλλοι εἶδαν τὸ καλό. Κι ἔκαμαν κι αὐτοὶ τὸ ἴδιο· σ᾿ ἄλλα χειμαδιὰ τῆς Ρούμελης αὐτοί. Κι ἔτσι σιγὰ σιγὰ θὰ κάμουν ὅλοι οἱ χωριάτες τσοπάνηδες μὲ τὸν καιρό, θἄρθει μέρα -κοντεύει νἄρθει κιόλας- ποὺ θὰ γνωρίζουν γιὰ πατρίδα τους δυὸ χωριά. …»

ΠΗΓΗ: Δημητρίου Λουκόπουλου: «Ποιμενικά της Ρούμελης», ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΠΡΟΣ ΔΙΑΔΟΣΙΝ ΩΦΕΛΙΜΩΝ ΒΙΒΛΙΩΝ, ιδρυθείς τω 1899 υπό Δ. Βικέλα, ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ, 1930

Δείτε το απόσπασμα του άρθρου από τα «ΠΟΙΜΕΝΙΚΑ ΤΗΣ ΡΟΥΜΕΛΗΣ» (σελίς 33) ΠΑΤΏΝΤΑΣ ΕΔΩ.

Διαβάστε Επίσης

 

Related Articles

Στο Χωριό μου

Η ιστοσελίδα αυτή δημιουργήθηκε με αγάπη και σκοπός της είναι η προβολή του χωριού μας και στο internet. Με αυτό τον τρόπο πιστεύουμε ότι συμβάλουμε στη προσπάθεια της διάδοσης και προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς και ταυτότητας του χωριού.Ένας χώρος προβολής και ενημέρωσης, αλλά και ένα σημείο συνάντησης για όσους αγαπάνε αυτόν τον τόπο.

Φόρμα επικοινωνίας

Copyright © Free Joomla! 4 templates / Design by Galusso Themes